Door Chris Dijkshoorn

In de erfgoedsector is er een langlopende discussie gaande over het correct gebruik van identifiers binnen Linked Data initiatieven. Linked Data is een methode om gestructureerde data op internet te publiceren. Eén van de Linked Data principes is dat elk object een webadres als identifier krijgt. Waar traditioneel enkel webdocumenten webadressen krijgen, worden nu dus ook fysieke objecten geïdentificeerd met een webadres. De discussie komt neer op de vraag of er twee identifiers nodig zijn, één voor het fysieke object en één voor het document waarin het object wordt beschreven. Door middel van de drie onderstaande aanpakken, illustreer ik waarom het raadzaam is om twee identifiers te gebruiken.

Aanpak 1: enkel een identifier voor het object

Een instelling kan ervoor kiezen enkel webadressen te geven aan fysieke objecten, bijvoorbeeld het fictieve adres http://collection.rijksmuseum.nl/id/sk-c-5 voor het schilderij de Nachtwacht. Hier is sk-c-5 het nummer dat het Rijksmuseum intern gebruikt ter identificatie van het schilderij. Door het fysieke schilderij een webadres te geven, wordt (in theorie) geïmpliceerd dat het adres toegang biedt tot het fysieke object; de Nachtwacht komt via een netwerkkabel naar je toe. Zonder doorverwijzing op dit webadres een document laten zien dat de Nachtwacht beschrijft, in plaats van de Nachtwacht zelf, is incorrect. Helemaal geen informatie geven is ook geen optie. Een tweede Linked Data principe is namelijk dat er in bruikbare informatie moet worden voorzien wanneer er een webadres wordt opgevraagd. 

Aanpak 2: enkel een identifier voor het document dat het object beschrijft

Een instelling kan er ook voor kiezen om enkel webadressen te gebruiken van documenten die objecten beschrijven. Zo zouden we het bestaande webadres http://www.rijksmuseum.nl/collection/sk-c-5 kunnen gebruiken als een identifier voor het document dat de Nachtwacht beschrijft. Dit wordt echter problematisch wanneer we onderscheid willen maken tussen informatie over de Nachtwacht en informatie over het document dat de Nachtwacht beschrijft.

Volgens de Linked Data principes moet er op het desbetreffende webadres data kunnen worden opgevraagd, aangeleverd in de vorm van statements, bestaande uit drie onderdelen. Voor het vastleggen van deze statements wordt het Resource Description Framework (RDF) gebruikt. Voor elk van de onderdelen van een statement kan een webadres worden gebruikt, zodat iedereen kan opzoeken wat er met de verschillende onderdelen bedoeld wordt. Een RDF-document over de Nachtwacht, kan bijvoorbeeld het volgende statement bevatten:

Maar wat we in dit document nu eigenlijk zeggen, is dat het document met de beschrijving van de Nachtwacht door Rembrandt is gemaakt. Nu hadden we Rembrandt natuurlijk graag in dienst gehad bij het museum, maar aangezien hij al een tijdje dood is (349 jaar op 4 oktober 2018), is het onwaarschijnlijk dat hij de informatie in het webdocument heeft geschreven. Echter, doordat de identifier van het schilderij en de beschrijving van het schilderij nu hetzelfde is, kunnen we het onderscheid niet meer maken.

Aanpak 3: een identifier voor het object en het document dat het object beschrijft

Een instelling kan ervoor kiezen om webadressen toe te kennen aan zowel objecten als documenten welke deze objecten beschrijven. Wanneer iemand dan navigeert naar het adres van een object (bijvoorbeeld http://collection.rijksmuseum.nl/id/sk-c-5), dan wordt er doorverwezen naar het document welke het object beschrijft (bijvoorbeeld http://collection.rijksmuseum.nl/doc/sk-c-5). Deze oplossing maakt gebruik van bestaande internet technologie (http 303 statuscodes) en wordt aangeraden als best-practice. Het document kan dan bijvoorbeeld de volgende statements bevatten:

Het eerste statement maakt duidelijk dat het schilderij de Nachtwacht gemaakt is door Rembrandt. Het tweede statement geeft aan dat het document dat de Nachtwacht beschrijft, is gemaakt door het Rijksmuseum. Op deze manier hoeft de Nachtwacht niet over een netwerkkabel verzonden en kan er onderscheid gemaakt worden tussen de maker van het schilderij en de beschrijving van het schilderij.