De collectie van Research Services groeit nog altijd. De aanvankelijk bescheiden negentiende-eeuwse handbibliotheek is uitgegroeid naar ca. 450.000 boeken. Iedere maand maakt Research Services de nieuwe aanwinsten van de bibliotheekcollectie bekend. Conservator Bibliotheekcollecties Geert-Jan Koot presenteert een in het oog springende verwerving.

Op de eerste grote antiquarenbeurs van dit jaar, de Antiquaria in Ludwigsburg in Duitsland, werden enkele bijzonder fraai geïllustreerde voorbeeldboeken voor interieur ontwerpers verworven. Vier albums worden in deze blog voorgesteld. Uitvoerige beschrijvingen zijn opgenomen in de selectie van aanwinsten april 2020.

Hoewel interieur ontwerpers in het oude Egypte en India voorkwamen, was het  interieur van het woonhuis in het westen veelal de zorg van de huisvrouw. In de 19e eeuw namen architecten steeds vaker meubelmakers en stoffeerders in dienst om het ontwerp van de binnenruimte uit te voeren. Naarmate de middenklasse in de industriële landen in welvaart en omvang toenam, breidden de diensten op het gebied van interieurontwerp geleidelijk uit. Grote meubelbedrijven boden volledige huisinrichtingen in verschillende stijlen aan. In het begin van de 20ste eeuw werd deze rol steeds meer overgenomen door onafhankelijke ontwerpers. Rijk geïllustreerde albums met voorbeelden werden uitgegeven ten behoeve van decorateurs. Opdrachtgevers konden keuzes maken uit deze portefeuilles met interieurprenten.

Een aanwinst is het in afleveringen tussen 1890 en 1928 uitgegeven Dekorative Vorbilder : eine Sammlung von figürlichen Darstellungen, Kunstgewerblichen Versierungen, plastischen Ornamenten, dekorativen Tier- und Pflanzen-Typen, Allegorien, heraldischen Motiven. In de ondertitel wordt de doelgroep benoemd: für Zeichner, Maler, graphische Künstler, Dekoratöre, Bildhauer, Architekten. In dit werk geven figuratieve motieven een breed overzicht van thema’s in Art Nouveau stijl waarin veel zwierige plantenvormen voorkomen. Maar ook compleet uitgewerkte voorstellingen maken deel uit van de portefeuilles zoals de afgebeelde dansende faunen of saters en nimfen (Der Tanz) door George Barbier (1882–1932).

De Art Nouveau had grote invloed op de ontwikkeling van het interieurontwerp. Kenmerkend is het vervagen van de grenzen tussen schilderkunst, beeldhouwkunst en kunstnijverheid. Art Nouveau werd veel toegepast in het interieur maar ook in de meubelkunst, grafisch ontwerp, keramiek, glas en sieraden. Het samengaan van deze disciplines is zichtbaar in de reeks Ornamentik der Gegenwart. Deze publicatie verscheen eveneens in afleveringen, tussen 1905 en 1907. De afbeeldingen tonen uiteenlopende ornamentale patronen die in diverse disciplines kunnen worden toegepast.

Omstreeks 1925 komt de Art Deco in de mode. Deze stroming is vooral geometrisch en strakker met gebruikmaking van scherpe lijnen. Het kleurgebruik wordt koeler en de gebruikte materialen zijn vaak glanzend zoals lak, metaal, chroom en inlegwerk. Een bijzonder fraaie uitgave met interieurvoorbeelden is Décoration Moderne dans l’Intérieur uit 1935 met 48 ontwerpen van architecten en interieur designers voor bestaande woningen. Afgebeeld zijn woonkamers, kinderkamers, slaapkamers, eetkamers en bibliotheken, maar ook kantoorinterieurs, met aandacht voor meubilair, verlichtingselementen en decoratieve details.

Kleur is een krachtig onderdeel van het interieur. Interieurontwerpers moeten ervaring met kleuren opdoen, hun psychologische effecten kennen en de betekenis van kleuren begrijpen om voor elke plaats geschikte combinaties te ontwerpen. Het combineren van tinten kan resulteren in het creëren van een gemoedstoestand. Kleuren zorgen ervoor dat de kamer rustig, vrolijk, comfortabel of dramatisch overkomt. De schilder Friedrich Wegert heeft deze portefeuille uit 1929 met 65 ontwerpen gewijd aan dit stemmingsbepalend element: Die Farbe als Stimmungselement : Flächen- und Raumlösungen in Malerei und Spritztechnik. Wegert was een liefhebber van het spuiten van verf op wanden en meubilair. Met deze techniek konden subtiele kleuren met zachte overgangen binnen de patroonvlakken worden aangebracht.

Deze zeldzame boeken met fraai uitgevoerde ontwerpen van ornamenten, interieurs en kleurschakeringen kunnen interessante bronnen van inspiratie vormen voor hedendaagse kunstenaars, architecten en interieurontwerpers.

Ornamentik der Gegenwart. 4, Serie IV
Plauen : Verlag von Christian Stoll, [1907]. Taf. 109-134. : illustraties ; 32 x 50 cm.
Ontwerpen van Paul Miller, Rich. Sachs, Georg Görschen, Rud. Giersch, Atelier Haebler, Rich. Kühnel, Max Schaarschmidt.

Ornamentik der Gegenwart. 5, Serie V
Plauen : Verlag von Christian Stoll, [1907] Taf. 135-160. : illustraties ; 32 x 50 cm.
Ontwerpen van Paul Rudolph F. von Hollaky, Franz Beyer, Heinrich Uhler, Paul Miller, Rich. Sachs, Rud. Giersch, Max Schaarschmidt.

Dekorative Vorbilder : eine Sammlung von figürlichen Darstellungen, Kunstgewerblichen Versierungen, plastischen Ornamenten, dekorativen Tier- und Pflanzen-Typen, Allegorien, heraldischen Motiven … für Zeichner, Maler, graphische Künstler, Dekoratöre, Bildhauer, Architekten
Stuttgart : Julius Hoffmann, 1890-1928. Aanwezig: 1 (1890) – 13 (1902) ; 23 (1912) – 24 (1913)

Die Farbe als Stimmungselement : Flächen- und Raumlösungen in Malerei und Spritztechnik / entworfen und bearbeitet von Friedrich Wegert
München: G.D.W. Callwey, [1929]. 3 bladen, 24 gekleurde platen : illustraties ; 40 cm.

Décoration moderne dans l’intérieur
[Paris] : [Éditions Art et architecture], [1935]. 2 pagina’s : 48 platen in kleur ; 26 x 33 cm.