Door Tycho Hofstra

Het peer-reviewed wetenschappelijke tijdschrift van het Rijksmuseum is sinds kort online voor iedereen vrij beschikbaar in Open Access. Dit draagt bij aan de missie van het Rijksmuseum om kunst en wetenschap zo breed mogelijk uit te dragen voor zo veel mogelijk mensen. Dit project ontstond uit een nauwe samenwerking tussen de afdeling Research Services, de afdeling Publicaties en de medewerkers van Openjournals.nl, gehost bij het KNAW Humanities Cluster.

The Rijksmuseum Bulletin is een driemaandelijks peer-reviewed tijdschrift dat wetenschappelijke artikelen publiceert rondom de Rijksmuseumcollectie. Naast het onderzoek van eigen museumdeskundigen, leveren ook auteurs van buiten het museum regelmatig relevante bijdragen aan historisch en kunsthistorisch onderzoek naar de collecties van het Rijksmuseum. Het bulletin is gericht op een internationaal publiek van conservatoren, wetenschappers, studenten, kunstprofessionals en liefhebbers.

Het aandeel wetenschappelijke publicaties dat vrij toegankelijk is neemt jaarlijks toe, mede gestimuleerd door het Europees gedragen Plan S, dat sinds 2021 Open Access publiceren voor veel onderzoek standaard eist. Daarbij betalen alle betrokken partijen, zowel de tijdschriften, universiteiten als wetenschappelijke instituten, een jaarlijks bedrag als stakeholder. Omdat Openjournals geen winstoogmerk heeft blijven deze kosten beperkt.

De behoefte om over te stappen naar een duurzame manier van open access publiceren was groot in Nederland. Daarom is, na het succes van de pilot UOpen bij de Universiteit Utrecht het Nederlandse nationale platform openjournals.nl ontwikkeld. OpenJournals is een samenwerking tussen de KNAW, NWO en Stichting OPuS en wordt gehost en technisch ondersteund door de afdeling Digitale Infrastructuur van het KNAW Humanities Cluster. Het platform draait op de open source software Open Journals System (OJS) en wordt continu geüpdatet om de tijdschriften zo goed mogelijk te ondersteunen. Hierdoor is Openjournals een platform voor wetenschappelijke publicatie, beheerd door wetenschappelijke instellingen zelf. Inmiddels publiceren negen wetenschappelijke tijdschriften via Openjournals, waaronder TSEG, BGMN en EMCL.

Alle nummers vanaf 2012 van The Rijksmuseum Bulletin zijn nu te lezen op bulletin.rijksmuseum.nl. Als open access publicaties vallen de artikelen onder de CC-BY 4.0-licentie, wat betekent dat alles vrij te gebruiken is zolang de gebruiker de originele bron vermeldt. De nummers van het Bulletin van het Rijksmuseum, de voorganger van The Rijksmuseum Bulletin, zijn te lezen op JSTOR, maar zullen later dit jaar ook op OpenJournals verschijnen. Voor iedereen die liever vanaf papier leest is The Rijksmuseum Bulletin in te zien in de leeszaal van de Rijksmuseum Research Library, te bestellen via de webshop of beschikbaar per abonnement met ieder kwartaal het nieuwste nummer in uw brievenbus.