Aanwinstenblog 2022/01

door Alex Alsemgeest
Conservator bibliotheek collecties

Begin jaren vijftig bezocht André Molter als twaalfjarige schooljongen het Rijksmuseum. In een werkstuk dat hij over zijn bezoek maakte, beschrijft hij hoe je ‘eens rustig op een bankje gaat zitten om naar de schilderijen te kijken, zonder al te moe te worden. En als je de schilderijen goed in je hebt opgenomen dan ga je weer naar huis.’ Het is een werkstuk zoals er duizenden zijn geschreven: veel informatie, enthousiaste toon, duidelijk nog vol van het bezoek aan het museum. Meestal verdwijnen dergelijke werkstukken na verloop van tijd in een la, in een doos op zolder, en vervolgens in de vergetelheid. Het werkstukje van André Molter is echter in 2020 bij gelegenheid van zijn tachtigste verjaardag als een gedrukt boekje verschenen. Wij kregen het van zijn dochter, en als symbool voor al die miljoenen kinderen die ooit op vergelijkbare wijze met het Rijksmuseum hebben kennisgemaakt, nemen we het graag op in de bibliotheekcollectie.

Zelfs zonder dat we er naar streven om alle schoolwerkstukken op te nemen, is de verzameling Rembrandtliteratuur uiteraard nooit compleet. Alleen al in het afgelopen jaar zijn er een dozijn wetenschappelijke monografieën en een veelvoud aan artikelen verschenen over Rembrandt, zijn werk en alles wat daarmee samenhangt. Sommige publicaties verschenen dicht bij huis, zoals Rembrandt conservation histories, anderen wat verder weg, zoals het Poolse Świat Rembrandta. Met alle resultaten die voortkomen uit Operatie Nachtwacht, en deze week nog de publicatie van een ultra hoge resolutie foto, zal het biografische universum rondom Rembrandt ook de komende jaren flink groeien.

Minder bekend is dat er nog enkele serieuze gaten bestaan in de historische Rembrandtliteratuur van de Rijksmuseum Research Library. Soms zijn we ons simpelweg niet bewust van het bestaan van een boekje en worden we verrast door onderzoekers, antiquariaten of het publiek. Van Ronald de Vet kregen we recent bijvoorbeeld een negentiende-eeuwse Russische biografie over Rembrandt aangeboden: Rembrandt: ego zhizn’ i khudozhestvennaia deiatel’nost’, oftewel Rembrandt: zijn leven en artistieke activiteiten, van een zekere A. Kadininoj.

In andere gevallen is een oude publicatie simpelweg niet meer te vinden. De Amsterdamse uitgever Evert Maaskamp geldt met zijn Rembrandt van Rijn en zijne werken geschetst uit 1828 als een van de vroege Rembrandtbiografen. Wij hebben het niet in de collectie en hoewel het in de wetenschappelijke literatuur regelmatig wordt aangehaald, is het ogenschijnlijk in geen enkele publieke collectie in Nederland beschikbaar. Mocht u het toevallig in een la, of op zolder hebben liggen, zijn wij bijzonder geïnteresseerd om het op te nemen in de collectie.

Genoemde aanwinsten

André Molter, De Nachtwacht van Rembrandt van Rijn: de geschiedenis van een beroemd schilderij (Nederland: uitgave in eigen beheer, 2020). [Standplaats 1017 C 138].

A. Kadininoj, Rembrandt: ego zhizn’ i khudozhestvennaia deiatel’nost’: biograficheskii ocherk (S.-Peterburg: Tip. IU. N. Erlikh, 1894). [Standplaats 1017 C 148].

Alicja Jakubowska, Świat Rembrandta: Artyści. Mieszczanie. Odkrywcy (Warszawa: Zamek Królewski w Warszawie – Muzeum, 2021). [Standplaats 1020 B 31]

Esther van Duijn, Petria Noble (eds.), Rembrandt conservation histories (London: Archetype Publications; Amsterdam: Rijksmuseum, 2021). [Standplaats 1018 E 39].