De collectie van Research Services groeit nog altijd. De aanvankelijk bescheiden negentiende-eeuwse handbibliotheek is uitgegroeid naar ca. 450.000 boeken. Iedere maand maakt Research Services de nieuwe aanwinsten van de bibliotheekcollectie bekend. Conservator Bibliotheekcollecties Geert-Jan Koot presenteert een in het oog springende verwerving.

Door Geert-Jan Koot

Tussen 1790 en 1840 werden in Engeland meer dan zestig boeken gepubliceerd met ontwerpen voor kleinere woningen voor de arbeidersklasse tot grotere herenhuizen voor de ‘upperclass’. Een nieuw type woning ontstond, de cottage, bedoeld voor de opkomende middenklasse die er minder formele omgangsvormen op nahield. Voor de arbeiders werden ‘lodges’ ontworpen, terwijl de ‘cottages’ voor de middenklasse en de ‘villas’ voor de hogere klasse waren bedoeld. Deze periode wordt gekenmerkt door de industriële revolutie en de sociale onrust die het gevolg was van de veranderende arbeidsverhoudingen. De architectuurontwerpen voor nieuwe soorten woonhuizen zijn interessant voor de historicus om de veranderende smaken en ideeën gedurende deze periode te duiden. Terwijl deze vaak bescheiden gebouwen karakteristiek voor het Engelse landschap zijn geworden, geven deze boeken ook een beeld van de opvattingen en de doelstellingen van de ontwerpers en de veranderende samenleving.

Tot de meest veelzijdige architecten behoorde Peter Frederick Robinson (1776-1858). Reeds in 1795 presenteerde hij een ontwerp voor een tempel in de Royal Academy te Londen, waar hij tot 1833 regelmatig exposeerde. Hij werkte met Henry Holland aan het Royal Pavilion in Brighton, opgericht in neoklassieke stijl. Robinson vestigde een eigen architectenbureau in 1807.

Robinson hield van het schilderachtige en onderscheidde zich in zijn eclecticisme niet van zijn tijd. Het combineren van diverse bouwstijlen leidde wel tot verrassende resultaten. Zo ontwierp hij gebouwen met onder meer Griekse, gotische, Normandische, Tudor, Egyptische en Zwitserse stijlkenmerken. Bovendien publiceerde Robinson veel van zijn ontwerpen in boeken, waarschijnlijk met de bedoeling om klanten te interesseren.

Bekend zijn de boeken “Rural Architecture: of a Series of Designs for Ornamental Cottages” (1823), “Designs for Ornamental Villas” (1827; new series, 1838), “Village Architecture, being a Series of Designs Illustrative of the Observations contained in the Essay on the Picturesque by Sir Uvedale Price” (1830), “Designs for Farm Buildings” (1830), “Designs for Lodge and Park Entrances” (1833), “Domestic Architecture in the Tudor Style” (1837), en “A New Series of Designs for Cottages and Villas” (1838).
Deze titels geven de reikwijdte van zijn architectuur weer. Interessant is dat in deze boeken de technische ontwerptekeningen en plattegronden worden afgewisseld met bijzonder stemmige en schilderachtige impressies van de gebouwen. Deze ‘scenic views’ zijn getekend door de Britse landschapsschilder en lithograaf James Duffield Harding (1798-1863) en gedrukt door Charles Hullmandel (1789–1850).

Uit deze reeks werken ontving het Rijksmuseum twee titels als geschenk.

Rural architecture : or a series of designs for ornamental cottages / by P.F. Robinson.
London : Printed for Rodwell and Martin, 1823. [56] pagina’s, 96 bladen met platen : illustraties ; 28 cm.

Designs for ornamental villas : In ninety-six plates / by P.F. Robinson … The scenic views chiefly by J.D. Harding.
London : Henry G. Bohn, 1836. 3rd ed., greatly improved. x, 3, [2], 4-43, [1] pagina’s, 96 bladen met platen ; 31 cm.

Beide boeken worden afzonderlijk besproken in de aanwinstenlijst van juli 2019