De collectie van Research Services groeit nog altijd. De aanvankelijk bescheiden negentiende-eeuwse handbibliotheek is uitgegroeid naar ca. 450.000 boeken. Iedere maand maakt Research Services de nieuwe aanwinsten van de bibliotheekcollectie bekend. Conservator Bibliotheekcollecties Geert-Jan Koot presenteert een in het oog springende verwerving.

Op de najaarsveiling in december 2019 van Zwiggelaar in Amsterdam werden zes zeldzame behangstalenboeken uit de periode 1920-1935 verworven, waaronder twee spectaculaire boeken met behangsels ontworpen door kunstenaars van de Wiener Werkstätte. De productiegemeenschap Wiener Werkstätte werd gevestigd in Wenen op 19 mei 1903, gericht op handwerk in verschillende stijlen en is vergelijkbaar met de Britse Arts and Crafts beweging. De leden hielden zich voornamelijk bezig met het ontwerpen van sieraden, textiel voor kleding, keramiek, pottenbakkerswerk en meubelen, allemaal ontworpen met minimale decoratie en geometrische vormgeving. De decoratieve ontwerpen waren om twee redenen belangrijk: een nieuwe abstracte beeldtaal werd ontwikkeld, terwijl de traditionele florale motieven een twist kregen.

Het is niet zeker of alle bladen behang in dit boek uit omstreeks 1920 zijn ontworpen door Dagobert Peche (1887-1923). Hij was één van de belangrijkste kunstenaars van de Wiener Werkstätte, en richtte zich op de ontwikkeling van een nieuwe ornamentale beeldtaal, met invloeden uit de Rococo maar ook van Chinese penseeltekeningen. Kenmerkend voor zijn behangontwerpen is het contrast tussen de scherp en stekelig weergegeven bladeren en bloemen en hun gestreepte achtergronden die gelijkmatig van de ene in de andere kleur overgingen. Het behang werd in Nederland aangeboden door de Amsterdamse behangselpapierhandel Rath & Doodeheefver.

Het tweede boek uit omstreeks 1930 omvat 120 behangstalen ontworpen door verschillende leden van de Wiener Werkstätte, geproduceerd door Usines Salubra in Bazel, Zwitserland, en geïmporteerd door Rath & Doodeheefver. Hier en daar zijn tussen de behangstalen foto’s in zwart en wit gevoegd waarop de wanden en soms zelfs het plafond met het betreffende behang staan afgebeeld. Zodoende ontstaat een beeld van de na te streven wijze van aanbrengen en het uiteindelijke gewenste resultaat. Opvallend is dat ongeveer de helft van de ontwerpen abstract zijn terwijl de andere helft uit gestileerde decoratieve patronen bestaat.

De ateliers van de Wiener Werkstätte waren niet toegerust op grootschalige productie. De ontwerpen voor behangpatronen van Dagobert Peche en Maria Likarz werden vanaf 1922 gedrukt door de firma Flammersheim & Steinmann, terwijl het behang van Mathilde Flögl (1893-1958) werd uitgevoerd door Salubra vanaf 1929.

Zie voor een uitvoerige beschrijving en meer afbeeldingen van beide boeken de selectie van de aanwinsten januari 2020.

Behangselpapieren der Wiener Werkstätte : lichtechte kleuren. Serie 14 / ontworpen door D. Peche
[Plaats van uitgave niet vastgesteld] : [Rath & Doodeheefver], [1920?]. 65 ongenummerde bladen : stalen behangselpapier : 50 x 54 cm.
Op de voorzijde is het vignet Wiener Werkstätte en van Rath & Doodeheefver gestempeld.
Op het meegebonden blad voor in de uitgave: Behangselpapieren uit de collectie “Wiener Werkstätten”.

Salubra. No. 30 CI / Wiener Werkstätte; Rath & Doodeheefver
[Plaats van uitgave niet vastgesteld] : [Rath & Doodeheefver], [1930?]. 120 ongenummerde bladen : stalen behangselpapier ; 25 x 40 cm.
Op de voorzijde is het vignet Wiener Werkstätte en van Rath & Doodeheefver gestempeld. Het boek bevat 120 pagina’s behangsels met enkele meegebonden fotovoorbeelden van het gebruik van het behang in een kamer. Op achterzijde van de behangstalen zijn stempels met de teksten Salubra, Wiener Werkstätte, en een nummer aangebracht.
Toegevoegd is een prijslijst in het Nederlands op versozijde van het voorplat, en een begeleidende tekst voor gebruikers op het schutblad.

Aankoop met steun van het Ambaum Haks Fonds / Rijksmuseum Fonds