Door Geert-Jan Koot
De collectie van Research Services groeit nog altijd. De aanvankelijk bescheiden negentiende-eeuwse handbibliotheek is uitgegroeid naar ca. 450.000 boeken. Iedere maand maakt Research Services de nieuwe aanwinsten van de bibliotheekcollectie bekend. Conservator Bibliotheekcollecties Geert-Jan Koot presenteert een in het oog springende verwerving.
Het onderwerp van dit forse boek is het hypogeum van de familie Nasoni uit de Romeinse oudheid, gelegen langs de Via Flaminia in Grottarossa nabij Rome. Een hypogeum is een onderaardse ruimte voor godsdienstige rituelen of begrafenissen. Het bouwwerk dateert uit de laatste decennia van de tweede eeuw, en werd pas in 1674 gevonden tijdens werkzaamheden voor de wegverbreding vanwege het jubileum van de katholieke kerk in 1675. Een inscriptie vermeldde de naam van de eigenaar, Quinto Nasonio Ambrosio, lid van de familie Nasoni. De weerklank van de ontdekking was groot omdat men aanvankelijk in de veronderstelling verkeerde de graftombe van de dichter Ovidius (Publio Ovidio Nasone) te hebben gevonden. Kardinaal Camillo Massimo gaf aan Pietro Santi Bartoli (1635-1700) opdracht om prenten te maken naar de in het interieur aangetroffen muurschilderingen voor de publicatie Le pitture antiche del sepolcro dei Nasonii, nella via Flaminia (Roma, 1680).
De begraafplaats is gebouwd in een groot tufsteenblok. De bakstenen gevel moet de vorm hebben gehad van een tempelfront met Korinthische pilaren waaraan bloemenslingers uitgevoerd in travertijn hingen, met een raam om het interieur te verlichten. Boven de toegangsdeur was ruimte uitgespaard voor de ‘tabula inscriptionis’, de inscriptie met de naam van de eigenaar. De interieurdecoraties zijn uitgevoerd in fresco en stucwerk. De belangrijkste fresco’s laten mythologische onderwerpen zien als de Griekse godin Pallas Athena en Herakles, zeemonsters, gevleugelde overwinningen, Oedipus en de sfinx, Pegasus met de nimfen, het oordeel van Paris, figuren van de seizoenen en de Trojaanse oorlog. Sommige schilderingen zijn gereproduceerd in de decoraties van het Palazzo del Drago alle Quattro Fontane in Rome en in het casino van Castelgandolfo.
Helaas is het bouwwerk geplunderd, de gevel afgebroken, en zijn de fresco’s, stucwerken en andere aangetroffen objecten als lampen en vazen verspreid of verdwenen. Zo heeft de neef van paus Clemens X, kardinaal Paluzzo Altieri, fresco’s overgebracht naar zijn vakantieverblijf Villa Altieri die echter bij latere verbouwingen zijn vernietigd, en zijn drie schilderingen aangekocht door het British Museum in 1883. In de negentiende eeuw verviel het bouwwerk tot een tufsteengroeve en veroorzaakte waterinfiltratie nog meer schade. In 2018 werd de restauratie van ‘la tomba dei Nasoni’ afgerond ter gelegenheid van de Europese Erfgoeddagen.
Ook andere ondergrondse begraafplaatsen uit de Romeinse oudheid gelegen aan de Via Flaminia komen in het boek aan bod. Naast de weergave van de fresco’s zijn illustraties opgenomen van stucwerken, mozaïeken, lampen, vazen en andere objecten. De illustraties zijn gegraveerd naar de prenten in de uitgave uit 1680 van Pietro Santi Bartoli (1635-1700), aangevuld met prenten door zijn zoon Francesco Bartoli (1675-1730). De teksten zijn geschreven door de biograaf, handelaar in oudheden en kunsttheoreticus Pietro Giovanni Bellori (1613-1696) en Michel Ange de La Chausse (1660-1724). Bellori beheerde de oudheden van paus Clemens X en kreeg bekendheid met zijn goed gedocumenteerde biografische werk uit 1672, Le vite de’pittori, scvltori et architetti moderni.
Romae : Ex typographia Antonii de Rubeis, 1750. xii, 110 pagina’s : 94 illustraties op 55 bladen (24 op 12 bladen, 35 op 18 bladen, 16 op 8 bladen, 19 [i.e. 20] op 17 bladen); 50 cm.
Schenking Erven I.Q. van Regteren Altena
Zie voor details over deze editie en het belang voor de stijlontwikkeling in de achttiende eeuw de selectie van aanwinsten april 2021.
Zie ook : TOMBA DEI NASONI | romanoimpero.com
Geef een reactie