Door Geert-Jan Koot
De collectie van Research Services groeit nog altijd. De aanvankelijk bescheiden negentiende-eeuwse handbibliotheek is uitgegroeid naar ca. 450.000 boeken. Iedere maand maakt Research Services de nieuwe aanwinsten van de bibliotheekcollectie bekend. Conservator Bibliotheekcollecties Geert-Jan Koot presenteert een in het oog springende verwerving.
Dit omvangrijke tekenvoorbeeldboek toont de essentie van de beelden uit de klassieke oudheid door de vormen te reduceren tot heldere lijnen. Het boek van een halve meter hoog dateert uit 1786 en bevat een inleidende tekst, “Ai giovani amatori del disegno” van twee pagina’s in het Italiaans en het Frans en 36 etsen op groot formaat. Het is bedoeld als leerboek voor aankomende kunstenaars. Om de ongeoefende jonge kunstenaars en amateurs te leren kijken raadt de auteur Giovanni Volpato (1740 – 1803) in de inleiding aan om beelden uit de oudheid na te tekenen. Hij maakte een representatieve keuze van beelden, en tekende de ontwerpen die vervolgens door zijn leerling en schoonzoon Raffaello Morghen (1758 – 1833) met verfijnde lijnvoering en gedetailleerde arceringen zijn gegraveerd. In de inleiding legt Volpato uit dat hij de weergave van de klassieke meesterwerken wil terugbrengen tot de kern om een zo groot mogelijke helderheid te bereiken. Zijn kritiek op andere voorbeeldboeken naar klassieke beelden richt zich op de interpretaties van ontwerpers en graveurs waardoor het zuivere beeld wordt vertroebeld. Tot de uitgekozen beelden behoren bekende meesterwerken waaronder Farnese Hercules, het hoofd van Niobe, Apollo van Belvedere, Medici Apollo, Venus de’ Medici, Colossus van Monte Cavallo, Borghese Gladiator, Lacooön Torso, Belverdere Torso, het hoofd van de Barberini Hera of Barberini Juno en de jongen met de gans. Het boek sluit af met een pagina met een anatomisch overzicht van spierbundels in het menselijk lichaam en vier pagina’s waarop de afmetingen van de afzonderlijke beelden zijn weergeven.
Giovanni Trevisan Volpato was een Italiaanse graficus, uitgever en handelaar in oudheden. Volpato werd geboren in Bassano en kreeg zijn eerste training van zijn moeder, een borduurster, voordat hij bij de graficus Giovanni Battista Remondini in de leer ging. In 1762 reisde hij naar Venetië, waar hij samenwerkte met grafici als Joseph Wagner en Francesco Bartolozzi. In 1769 werkt hij voor de beroemde drukker Bodoni aan het boek ter ere van het huwelijk van hertog Ferdinand van Parma, Descrizione delle feste celebrate in Parma l’anno 1769 per le auguste nozze di Sua Altezza Reale l’Infante Don Ferdinando colla Reale Archidussa Maria Amalia. Vervolgens verhuisde Volpato in 1771 naar Rome waar hij een graveerschool oprichtte. Hier vervaardigde hij een reeks spectaculaire platen naar de fresco’s van Rafael in de loggia’s in het Vaticaan voor de publicatie Loggie di Rafaele nel Vaticano. Voor het eerst waren naast de voorstellingen ook de decoratieve details van deze beroemde fresco’s weergegeven. Met deze prenten werd zijn reputatie gevestigd bij kunstkenners in Europa. In 1785 richtte hij een fabriek op die replica’s van beroemde Grieks-Romeinse beelden maakte in biscuitporselein om te voldoen aan de vraag naar antieke kunst tijdens de neoklassieke periode.
Meer over Raffaello Morghen en Giovanni Volpato in de selectie van aanwinsten juli 2021.
In Romae : Nella stameria Pagliarni, 1786. [3], v pagina’s, 36 ongenummerde bladen met platen : illustraties ; 56 cm.
Aankoop met steun van het Waller Fonds en het Receptuurboeken Fonds /Rijksmuseum Fonds
Klik hier voor de digitale weergave van het exemplaar in de Frick Art Reference Library
Geef een reactie