Door Joëlle Daems, Informatiespecialist Studie- en Leeszaal

Samen zweven over een droomlandschap in het maanlicht, of een nachtelijke wandeling tussen de ruïnes: zo verbeeldt kunstenaar Jeanne Bieruma Oosting haar korte verhouding met schrijver Netty Wind (schrijversnaam A.H. Nijhoff). Ter gelegenheid van Queer & Pride Amsterdam, met dit jaar als thema TOGETHER, zetten wij vandaag deze lithografieën uit de collectie van het Rijksprentenkabinet in de schijnwerpers.

Queer & Pride Amsterdam viert de vrijheid om te zijn wie je bent en te houden van wie je wilt. Tegelijkertijd staat Pride Amsterdam ook in het teken van protesteren en herdenken, omdat deze vrijheid nog lang niet overal en voor iedereen vanzelfsprekend is.

Jeanne Bieruma Oosting staat bekend om haar vernieuwende grafische kunst en haar vooruitstrevendheid. In de collectie van het Rijksmuseum bevinden zich meer dan 1000 prenten van Oosting. Toch werd haar werk in Nederland voorheen maar weinig getoond en werd haar rebelse kant regelmatig vergeten of genegeerd. In 2021 verscheen gelukkig een biografie over Oosting, geschreven door Jolande Withuis, waardoor meer bekend is geworden over haar leven en kunst.

Het blijkt dat Oosting tijdens de oorlog erotische lithografieën maakte naar aanleiding van haar verhouding met Netty Wind. Samen waren ze van plan een boek te schrijven over hun relatie: Wind zou de tekst leveren en Oosting de tekeningen. Hoewel het boek nooit gerealiseerd werd, zijn de lithografieën wel bewaard gebleven. Deze bijzondere prenten bevinden zich in de collectie van het Rijksmuseum en zijn tot en met 1 september te bewonderen in de zomertentoonstelling Point of View. De tentoonstelling richt zich op de invloed van ideeën over gender door de tijd heen op objecten uit de collectie van het Rijksmuseum, zoals schilderijen, prenten, design en kleding.

Jeanne Bieruma Oosting doorbreekt traditionele ideeën over vaststaande categorieën. Haar kunst werd soms als te vrouwelijk en dan weer als te mannelijk beschreven. Ze had zowel relaties met vrouwen als met mannen en streed voor een vrij en zelfstandig leven. Deze serie tekeningen over twee vrouwen in een droomlandschap gaat over liefde, verlangen en samenzijn – over TOGETHER. Wij wensen jullie een feestelijk en strijdvaardig Pride-weekend.

Alle prenten van Jeanne Bieruma Oosting in de collectie van het Rijksprentenkabinet kun je aanvragen om te bekijken in de Studiezaal. De specifieke lithografieën zijn tot en met 1 september te bekijken in Point of View; daarna kun je ze aanvragen om te bekijken in de Studiezaal.

In de Leeszaal kun je bovendien de biografie over Oosting van Jolande Withuis raadplegen: Jolande Withuis, Geen tijd verliezen: Jeanne Bieruma Oosting, 1898-1994, Amsterdam: De Bezige Bij, 2021.