Door Joëlle Daems, Informatiespecialist Studie- en Leeszaal

Afgelopen weekend vond in de Westergasfabriek in Amsterdam de fotografiebeurs Unseen plaats. Op de beurs wordt vooral hedendaagse fotografie getoond en ook voor fotografieboeken ben je daar op de juiste plek. Het Rijksmuseum kon met zijn grote en bijzondere fotografiecollectie natuurlijk niet achterblijven. Daarom vond in de Research Library een ontmoeting plaats tussen hedendaags Unseen en 19e-eeuwse fotografie.

Wetenschappelijk medewerker Nitish Soundalgekar en conservator Hans Rooseboom toonden op vrijdagochtend, als onderdeel van het Unseen vip-programma, een selectie 19^e-eeuwse fotografie. Nitish heeft de afgelopen tijd 1.500 foto’s uit de Rijksmuseumcollectie, die gemaakt zijn in Azië, gecatalogiseerd. Eerder was er nog te weinig bekend over deze collectie. De toegevoegde informatie geeft de foto’s meer context en is inmiddels ook te raadplegen via Rijksstudio.

De selectie foto’s die in de Research Library werd getoond, stond vooral in het teken van 19^de-eeuwse reisfotografie. Al snel na de uitvinding van de fotografie probeerden voornamelijk westerse reisfotografen de wereld, en met name de koloniën, vast te leggen. Dit gebeurde vaak in opdracht van overheden en deze vorm van fotografie is onlosmakelijk verbonden met het kolonialisme. Bekende fotografen uit de Rijksmuseumcollectie zijn bijvoorbeeld Felice Beato, Samuel Bourne, Charles T. Scowen & Co. en Lala Deen Dayal. Andere voorbeelden uit de collectie zijn het boek The People of India uit 1875, of fotografie van monumenten, zoals Gezicht op de Taj Mahal door Samuel Bourne.

In de 19e eeuw werden er amper vragen gesteld over de machtsverhoudingen tussen de fotograaf en degenen die werden gefotografeerd. Gelukkig gebeurt dat tegenwoordig wel, en juist met die kritische blik en de toegevoegde informatie door Nitish is het aan te raden om deze collectie te bestuderen in de Studiezaal.

Wil je de selectie van objecten voor dit evenement raadplegen via Rijksstudio? Ga naar deze pagina.

Bovendien bevat de bibliotheekcollectie interessante literatuur over 19e-eeuwse fotografie gemaakt in Azië, waaronder een artikel geschreven door Nitish over fotograaf Samuel Bourne:

Nitish Soundalgekar, ‘Rotation in the pavilion: seven years in India 1863-1870: the photography of Samuel Bourne’,  Aziatische kunst 51 (2021) 3, pp. 39-47.

Ali Behdad, Camera Orientalis: Reflections on Photography of the Middle East, Chicago: The University of Chicago Press, 2016.

Roger Taylor en Crispin Branfoot, Captain Linnaeus Tripe: Photographer of India and Burma, 1852-1860, Ahmedabad: Mapin Prestel, 2002.

Ali Behdad en Luke Gartlan (eds.), Photography’s Orientalism: New Essays on Colonial Representation, Los Angeles: Getty Research Institute, 2013.

Omar Khan, From Kashmir to Kabul: the Photographs of John Burke and William Baker, 1860-1900, Ahmedabad: Mapin Prestel, 2002.

Anne Lacoste, Felice Beato : a Photographer on the Eastern Road, Los Angeles: J. Paul Getty Museum, 2010.

Kurt Meyer en Pamela Deuel Meyer, In the shadow of the Himalayas: Tibet, Bhutan, Nepal, Sikkim: a Photographic Record by John Claude White 1883-1908, Ahmedabad: Mapin, 2005.

Rosalind C. Morris, Photographies East: the Camera and its Histories in East and Southeast Asia, Durham: Duke University Press, 2009.

Karina H. Corrigan and Stephanie H. Tung (eds.), Power and Perspective: Early Photography in China, Salem: Peabody Essex Museum, 2022.