Door Elmer Peters

Even was het idee opgekomen om alle Rembrandtboeken tevoorschijn te halen en bij elkaar te zetten. Als het Rijksmuseum alles wil laten zien wat het van Rembrandt in huis heeft, horen de Rembrandtboeken uit de bibliotheekcollectie daar bij…  Maar er zaten wat bezwaarlijke kanten aan het plan: waar zouden we alles moeten neerzetten? Om alle Rembrandtboeken uit te stallen zou een hele zaal nodig zijn.
De collectie begint met een aantal heel oude boeken, zoals de catalogus van Edmé-François Gersaint uit 1751 waarin alle werken van de prentkunstenaar Rembrandt beschreven staan. Omstreeks 1840 begint het dan heel hard te gaan. Ettelijke personen hebben in de negentiende eeuw een gelegenheid gevonden om een lofrede op Rembrandt uit te spreken, die zij meteen in druk laten verschijnen. In de twintigste eeuw voegen zich daar personen bij die hun diepste christelijke, hun diepste psychologische dan wel hun diepste filosofische gevoelens uiteen willen zetten aan de hand van werken van Rembrandt. Diverse literatoren schrijven een roman over hoe de veelgeplaagde kunstenaar in de moeilijkste omstandigheden zijn meesterwerken weet te scheppen. Alle vermaarde binnen- en buitenlandse kunsthistorici schrijven vroeg of laat een keer over Rembrandt. Maar ook auteurs die zich anders nooit op het terrein van de kunsten zouden wagen maken wel eens een uitzondering als het om Rembrandt gaat en voegen hun persoonlijke essay toe aan de stroom Rembrandtpublicaties. Ondertussen wordt in meer wetenschappelijke werken het oeuvre van de kunstenaar steeds nauwkeuriger omschreven en uitgediept. En over het leven van de man en zijn omgeving wordt zoveel informatie gepubliceerd dat er onderhand geen Nederlander van de zeventiende eeuw is over wie we meer weten.
In de museumbibliotheek waren zulke Rembrandtboeken altijd welkom, zodat er nu een Rembrandtboekencollectie van meer dan duizend titels in de depots staat. Dat aantal blijft groeien. Recente schrijvers hebben Rembrandt de familieman ontdekt, met publicaties over zijn huwelijk, zijn privéleven en zijn zoon Titus. Zo raken we driehonderdvijftig jaar na de dood van de kunstenaar nog altijd niet over hem uitgepraat.
Een selectie van recente Rembrandtliteratuur is momenteel te vinden in de leeszaal van de bibliotheek, waaronder natuurlijk ook de net verschenen biografie over Rembrandt.