Door Daimy Comijs

Taal leeft en verandert met zijn gebruikers mee door de tijd heen. Sommige termen die voorheen gangbaar waren, zijn dat nu niet meer. De werkgroep Terminologie buigt zich over deze termen en zoekt naar moderne alternatieven. Als stagiaire ondersteun ik de werkgroep door onderzoek te doen naar deze termen en te kijken hoe deze aangepast kunnen worden.

Ik heb altijd al een grote interesse gehad in taal en met name hoe de taal zich beweegt in de maatschappij. Veel woorden die we vandaag de dag gebruiken dekken bijvoorbeeld een (post) koloniale lading of worden gebruikt vanuit een Eurocentrisch perspectief en sluiten aan bij denkbeelden die nog steeds heersen over minderheden. Toen ik de vacature zag voor een stage bij de werkgroep Terminologie sprak deze mij meteen aan en leek het mij waardevol om mee te werken aan dit project.

De werkgroep krijgt met verschillende uitdagingen te maken. Zo moet elke term die aangepakt wordt, per object bekeken worden. Er is geen makkelijke oplossing die je kunt invullen om een term te vervangen. Daarnaast moet de geschiedenis ook niet tekort worden gedaan. Het is niet de bedoeling dat door verschillende termen te vervangen delen van de geschiedenis verdwijnen. De geschiedenis willen we behouden terwijl we toch de taal van vandaag gebruiken. Er moet dus altijd gekeken worden naar een evenwichtige oplossing bij het aanpassen van een term.

Ik ben aan de slag gegaan met de term ‘planter’. Deze term werd gebruikt in de koloniale tijd om plantage-eigenaren, directeuren of andere leidinggevende posities aan te duiden. De term is misleidend omdat deze leidinggevenden niet de grond zelf beplantten, maar hiervoor tot slaaf gemaakten of contractarbeiders gebruikten. Ik ben begonnen met het samenstellen van een lijst met objectbeschrijvingen uit ons collectie managementsysteem. In de objectenlijst bleken veel fotoalbums van plantage-eigenaren voor te komen. Zo kwam ik het portret tegen van Theodoor Brouwers. Door te kijken naar andere afbeeldingen in het album, viel te achterhalen dat Brouwers plantage-eigenaar was van de plantage Accaribo te Suriname. Zo kon de term planter weggehaald worden in de titel en kon er in de beschrijving worden toegevoegd dat Brouwers een plantage-eigenaar was. Op deze manier werd ook duidelijker welke functie Brouwers precies op de plantage bekleedde.

Oude titel:  Portret van planter 

Nieuwe titel:  Portret van Theodoor Brouwers

Beschrijving: Theodoor Brouwers, de eigenaar van de plantage Accaribo te Suriname, staande voor een huis.

Het lag echter ingewikkelder wanneer er meerdere mensen op de foto werden afgebeeld. Zo is er op de foto hieronder een groepsportret voor het zogenoemde ‘Langkat hotel’ te zien. Van slechts één man, Paul Sandel, is de identiteit bekend. Wel kwam uit onderzoek naar voren dat de mannen op de foto kennissen waren van Sandel en naar Sumatra waren gekomen om plantages te beginnen of te leiden. Er kon dus met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid gesteld worden dat deze mannen plantage-eigenaren of leidinggevenden waren.

Oude titel: Europese planters voor ‘Langkat Hotel’ met bedienden, vermoedelijk Langkat, Sumatra, onder hen Paul Sandel

Nieuwe titel:   Europees gezelschap voor het ‘Langkat hotel’

Beschrijving: Europese mannen, waarschijnlijk eigenaren of leidinggevenden van plantages, voor het ‘Langkat Hotel’ met Indonesische bedienden. Deze foto is vermoedelijk in Langkat, Sumatra genomen. Onder hen plantage-eigenaar Paul Sandel.

Door de aanpassingen van de termen gaat het museum niet alleen mee met de tijd, maar zorgt het ook voor meer inclusiviteit. Een museum is niet alleen een plek om mooie of bijzondere objecten te bewonderen, maar heeft ook een sociale functie. Objecten in musea leren ons kennismaken met verschillende culturen en ideeën en spelen een belangrijke rol in hoe wij de wereld zien. Het is daarom belangrijk om objectieve en correcte woorden te gebruiken om de collectie te beschrijven. De werkgroep probeert woord voor woord het museum inclusiever te maken voor iedereen.

Daimy Comijs is derdejaars student Nederlandse taal en cultuur aan de UvA.