Door Lotte Jaeger

Het is bijna zover!

In juli gaat het grootste onderzoek ooit naar de Nachtwacht van start. Dit zal plaatsvinden in de Nachtwachtzaal, onder toeziend oog van het publiek. De glazen ruimte waarbinnen het onderzoeksteam haar werkzaamheden zal gaan uitvoeren, wordt morgen (25 juni) opgebouwd. 8 juli gaat om 10:00 het restauratieonderzoek van start. Het uitgebreide onderzoek is noodzakelijk om het beste behandelplan te kunnen bepalen en bestaat onder meer uit beeldtechnieken, hoge resolutiefotografie en zeer geavanceerde computeranalyses. Hiermee wordt het schilderij minutieus in beeld gebracht waarbij niet alleen de oppervlakte wordt onderzocht, maar ook alle lagen van het schilderij.

De Nachtwacht is de afgelopen 400 jaar minstens 25 keer onder handen genomen. Tot drie keer toe was dit nodig door een aanval van een verwarde bezoeker. Zo werd de vernislaag in 1911 gerestaureerd nadat het met een mes was beschadigd. In 1975 werd het schilderij met flinke messteken bewerkt. De derde aanval vond in 1990 met bijtend zuur plaats.

Over de restauratie in 1975-1976, die uiteindelijk ruim 8 maanden zou duren, maakte regisseur en cameraman Theo Kok een korte documentaire. De documentaire volgt het proces van de restauratie – van het hechten van de scheuren, het aanbrengen van het doublure-linnen, het verwijderen van de oude vernislaag en het uiteindelijk opnieuw beschilderen van het doek – tot aan het opnieuw tentoonstellen van het doek voor publiek.

Deze meest recente grote restauratie vond meer dan 40 jaar geleden plaats en kon toen ook door bezoekers van het museum worden gevolgd. Restauratoren werkten achter gesloten gordijnen op zaal aan de Nachtwacht. In de lunchpauze werden de gordijnen geopend zodat de bezoekers vanachter een glazen wand een kijkje konden nemen:

Gelukkig is de reden voor het aankomende onderzoek en het daaruit voortvloeiende behandelplan geen vernieling. Er is gebleken dat er in de conditie van de Nachtwacht veranderingen optreden, zoals het wit uitgeslagen hondje rechtsonder op het schilderij. Om een beter begrip te krijgen van deze veranderingen wordt een diepgaand onderzoek naar de algehele staat van het schilderij gestart. Aan de hand van de onderzoeksresultaten kan het best mogelijke behandelplan worden opgesteld. De onderzoeksfase alleen al zal mogelijk een jaar in beslag nemen.

De afdeling Research Services, verantwoordelijk voor alle data en informatie over de Rijksmuseum collectie, beheert de documentatie en een groot gedeelte van de onderzoeksdata van in het verleden uitgevoerde Nachtwacht restauraties. Het gaat hier onder meer om onderzoeksverslagen, conditie- en restauratierapporten, beeldmateriaal en correspondentie. Deze informatie vormt een belangrijk uitgangspunt voor het onderzoek van de Nachtwacht vandaag de dag.

Een deel van de informatie uit deze blogtekst is afkomstig van de Rijksmuseum website. Lees hier meer over het onderzoeks- en restauratieproject.