Onze Study Room Prints & Drawings en de Cuypersbibliotheek worden bezocht door nationale en internationale onderzoekers die zich buigen over de collectie. Wie zijn deze onderzoekers? Vandaag is Annemarie Stefes aan het woord, kunsthistoricus uit Bremen, Duitsland, en op dit moment als wetenschappelijk medewerker verbonden aan het Rijksmuseum.

Interview: Anne Oechtering

Beste Annemarie, sinds wanneer bezoek je de Studiezaal van het Rijksmuseum?

De Studiezaal en ik … wij hebben een lange gezamenlijke geschiedenis. Het is bijna een liefdesrelatie! Of is dat te romantisch?

Het is begonnen toen ik in de jaren 90 nog met mijn doctoraatsscriptie bezig was waarvoor ik de tekeningen van Nicolaes Berchem onderzocht. Ook toen het Prentenkabinet begin 2000 naar de Frans van Mierisstraat was verhuisd, bezocht ik de Studiezaal frequent. Marja Stijkel en Leon Vosters [allebei medewerkers van de Studie- en Leeszaal] waren destijds net zo bereid om te helpen als vandaag de dag. En van Marijn Schapelhouman [voormalig conservator tekeningen] en Robert-Jan te Rijdt [conservator tekeningen] heb ik vele waardevolle tips gekregen voor mijn werk aan de bestandscatalogus Nederlandse tekeningen in de Hamburger Kunsthalle.

Waar werk je nu aan? En hoe ondersteunen de Studiezaal en onze diensten je bij je werk?

Sinds 2015 ben ik bezig met het onderzoeken van tekeningen en het schrijven van teksten voor de bestandscatalogus van de Hollandse 17^e-eeuwse tekeningen van het Rijksmuseum Amsterdam. De bestandscatalogus wordt onder de redactie van Jane Turner, hoofd Rijksprentenkabinet, online gepubliceerd: https://www.rijksmuseum.nl/nl/onderzoek/online-bestandscatalogus. Mijn werkzaamheden voor deze bestandscatalogus lopen tot eind augustus van dit jaar. Ik acht het als een heel groot privilege dat ik deel uit kan maken van dit team.

Hoe vaak ben je hier te vinden?

Omdat mijn man en mijn twee zoons in Bremen (Duitsland) wonen, ben ik alleen een week per maand in de Studiezaal om daar heel intensief de tekeningen te bestuderen. De teksten over het materiaal dat ik hier bestudeer, schrijf ik dan thuis in Bremen – in een atmosfeer die een beetje rustiger is dan die in de Studiezaal met zijn vele wisselende bezoekers en workshops.

Wat doe je in de Studiezaal – behalve tekeningen onderzoeken? En waar word je blij van?

Uiteraard moet ik logistiek goed georganiseerd zijn omdat ik in mijn ‘Hollandse week’ naast de tekeningen voor de catalogus ook veel literatuur wil raadplegen. Dat kan heel lastig zijn, vooral wanneer ik voor een kleine voetnoot heel veel literatuur moet doorspitten. Daarom heb ik altijd een ‘script’ bij me – een mooie to-do-lijst in verschillende kleuren – die ik afwerk. Omdat ik de vaart erin moet houden, is er niet veel gelegenheid voor koffiepauzes en gezelligheid. Iets waar ik normaal erg op gesteld ben. Maar in ruil daarvoor kan ik na een week in Amsterdam naar Bremen reizen en alle punten op mijn lijst doorstrepen. En dat geeft me ook een goed gevoel.

Mijn leukste momenten in de Studiezaal zijn als ik vragen kan oplossen die me erg lang hebben beziggehouden. Vaak zijn het de tekeningen die de antwoorden zelf kunnen geven. Het is me al vaak opgevallen: je kunt zo veel lezen als je wilt, maar je vindt altijd iets nieuws wanneer je een tekening nauwkeurig bestudeert. Zo heb ik een tekening die toegeschreven was aan Nicolaes Berchem aan Karel Dujardin kunnen toeschrijven. Eerst op basis van stilistische kenmerken en later bevestigd door middel van een schilderij van hem met bijna dezelfde afbeelding.

Ook studies van honden die eerder aan Frans Snijders toegeschreven waren heb ik kunnen toeschrijven aan Ludolf de Jongh die heel veel honden heeft geschilderd maar aan wie nog geen dierstudie met zekerheid was toegeschreven. 11 studies van honden uit een convoluut zijn bijna alle op schilderijen van De Jongh terug te vinden, in een geval zelfs op een schilderij dat in het Rijksmuseum hangt, De vossenjacht (inv. nr. SK-A-1858).

De Studiezaal is dus een heel bijzondere werkplek voor mij. En als ik vroeg kom en laat ga, hebben de medewerkers van de Studiezaal wel eens gevraagd of ik er ook heb gelogeerd – maar helaas, jullie weten dat dat niet kan … En gelukkig is er ook nog een leven buiten het museum!