Door Geert-Jan Koot

De collectie van Research Services groeit nog altijd. De aanvankelijk bescheiden negentiende-eeuwse handbibliotheek is uitgegroeid naar ca. 450.000 boeken. Iedere maand maakt Research Services de nieuwe aanwinsten van de bibliotheekcollectie bekend. Conservator Bibliotheekcollecties Geert-Jan Koot presenteert een in het oog springende verwerving.

De Friese kunstenaar Lourens Alma-Tadema (1836-1912) maakte furore in Engeland en werd er zelfs geridderd in 1899. Bovendien ontving hij een hoge onderscheiding, de Order of Merit voor uitzonderlijke verdiensten in de kunsten. Alma-Tadema kreeg het predikaat RA (Royal Academician) en OM (Order of Merit) achter zijn naam. Niet slecht voor een Fries van eenvoudige afkomst uit het dorpje Dronryp. Na zijn dood werd hij bijgezet in de crypte van St. Paul’s Cathedral. Hij behoorde tot de meest geliefde schilders van de 19de eeuw vanwege zijn verbeelding van het Egyptische en het Romeinse verleden. Een voorbeeld is het schilderij ‘De Egyptische weduwe’ uit de collectie van het Rijksmuseum. Op dit schilderij, vol archeologische details, treurt een vrouw bij de mummiekist met het lichaam van haar man. Zijn sarcofaag staat links al klaar, terwijl priesters en zangers hun geweeklaag laten horen.

In 1870 was Alma-Tadema naar Londen verhuisd waar hij zijn intrek had genomen in Townsend House. Kort na de verbouwing in 1882 kocht hij een omvangrijke villa in St. John’s Wood van de schilder Jacques Joseph [James] Tissot (1836-1902). Dit was een in 1825 gebouwde vrijstaande woning op een groot terrein van ruim 3000 vierkante meter met een koetshuis en stallen en een vijver omringd door een Ionische zuilengalerij. De architect Alfred Marigon Calderon was de zoon van de buurman, schilder Philip Hermogenes Calderon, liet een deel van de woning van Tissot afbreken om ruimte te maken voor de wederopbouw in Italiaanse stijl. Het was de ambitie van de nieuwe eigenaar om een tempel van estheticisme te creëren. Na voltooiing beschreven critici de villa als een betoverd paleis waarin uiteenlopende invloeden zijn gecombineerd. Vooral het interieur werd gezien als een typisch voorbeeld van de opkomende eclectische stijl met elementen uit verschillende periodes. Hiermee benadrukte Alma-Tadema de stilistische verwarring van die tijd.

Na het overlijden van Lourens in 1912 werd het perceel met de villa te koop aangeboden. Volgens het titelblad van de catalogus vond deze veiling plaats op 5 december 1912. De meubels, kunstwerken, schilderijen en boeken werden verkocht door Hampton & Sons in 1913 (Catalogue of the well-known and interesting collection of antique furniture and objêts d’art formed by the late Sir Lawrence Alma-Tadema, O.M., R.A., including valuable pictures and the archaeological library, London, Hampton & Sons, 9-13, 16 June 1913). Het Rijksmuseum bezit een met prijzen geannoteerd exemplaar van deze veilingcatalogus.

De brochure die als veilingcatalogus voor de verkoop van het huis fungeerde omvat slechts 25 pagina’s met 22 ingeplakte zwart-wit foto’s van voornamelijk het interieur. Deze zeldzame catalogus is een belangrijk document aangezien de villa sindsdien ingrijpende verbouwingen heeft gekend en het meubilair is verspreid. Het huis werd in de jaren 1920 omgebouwd tot appartementen en raakte in verval. Tijdens de Tweede Wereldoorlog maakte het leger gebruik van de villa, maar het gebouw werd gebombardeerd en door brand beschadigd. De gietijzeren zuilengalerij van Tissot verdween in 1947 om plaats te maken voor garages. Vervolgens werd het huis omgebouwd tot elf appartementen, raakte opnieuw in verval en stond genoteerd in het zogenaamde risico-register van English Heritage. De familie Savage kocht het pand omstreeks 1952 om hun investeringsmaatschappij Bleier Property Co te huisvesten. Na een restauratie van £ 5 miljoen tot een enkele woning in 2003 werd het gebouw verkocht in 2006 voor £ 17 miljoen, vermoedelijk aan de oorspronkelijk uit Syrië afkomstige Asfari familie. Op het adres staan verschillende bedrijven van leden van de Asfari familie geregistreerd.

In het laatste item van de selectielijst van aanwinsten juni 2020 worden verschillende vertrekken van de villa beschreven en illustraties van het interieur afgebeeld.

Sir Lawrence Alma-Tadema’s world famous home / Hampton & Sons
London : Hampton & Sons, 1912. 28 pagina’s : 22 ingeplakte illustraties ; 25 cm.