Door Geert-Jan Koot
De collectie van Research Services groeit nog altijd. De aanvankelijk bescheiden negentiende-eeuwse handbibliotheek is uitgegroeid naar ca. 450.000 boeken. Iedere maand maakt Research Services de nieuwe aanwinsten van de bibliotheekcollectie bekend. Conservator Bibliotheekcollecties Geert-Jan Koot presenteert een in het oog springende verwerving.
De nieuwsgierigheid naar onbekende gebieden wakkert het verlangen naar avontuurlijke reizen aan. Helaas heeft de dreiging van het Corona virus het reizen in de hele wereld aan banden gelegd. Als surrogaat kan men zich laven aan de hedendaagse reistijdschriften in de bladenkiosken.
In de 19de eeuw ontstond ook grote belangstelling voor onbekende gebieden. Het tijdschrift Le tour du monde is het oudste periodiek geheel gewijd aan ontdekkingsreizen en de geografie van tot de verbeelding sprekende landen. Meerdere generaties uit brede lagen van de bevolking namen kennis van exotische werelden en de koloniën. Het tijdschrift verscheen in wekelijkse afleveringen van ongeveer 16 pagina’s en werd in kiosken op de stations verkocht.
Le tour du monde onderscheidt zich door uitvoerige en gedetailleerde reisverslagen, beschrijvingen van volkeren en geografische bijzonderheden die soms meerdere afleveringen in beslag namen. Bovendien is het blad rijk geïllustreerd met houtgravures en later met fotografische reproducties. Over alle grote ontdekkingen in die tijd werd gerapporteerd in een levendige stijl wat de verbeelding van de lezer stimuleerde. Dit verklaart de aantrekkingskracht op de beroemdste illustratoren van die tijd, waaronder Édouard Riou (1833-1900), Émile Bayard (1837-1891) en Gustave Doré (1832-1883). Ook ontstond belangstelling van de buitenlandse partners van uitgeverij Hachette om teksten en illustraties ter publicatie aan te bieden of over te nemen. Deze uitwisseling zorgde voor een voortdurende aanwas en tevens voor de verspreiding van de inhoud van het tijdschrift. De verhalen en gravures vormden ook een bron voor de verbeelding van de schrijvers Jules Verne en kunstenaars als Gustave Moreau.
De eerste aflevering begint met de fatale afloop van de reis door de Duitse botanicus Adolf Schlagintweit (1829-1857) in Turkestan in 1857. Hij werd beschuldigd van spionage voor China en aan de Afghaanse grens in Kashgar onthoofd door de warlord Wali Khan. Twee jaar later werden zijn schedel en aantekenboek gevonden. In aflevering 24 van jaargang 1860 wordt verslag gedaan van de natuurhistorische ontdekkingen van Charles Darwin (1809-1882) op de Galapagos eilanden en de omringende koraalriffen. De journalist en politicus Antonin Proust (1832-1905) beschrijft zijn tocht naar de heilige berg Athos op het Griekse schiereiland in de afleveringen 33 tot en met 35.
De verworven jaargangen 1860 tot 1895, gebonden in 58 roodleren boekdelen, zijn afkomstig uit de bibliotheek van de adellijke Franse familie Rogery de la Planque. In totaal beslaan deze delen ruim 25.000 pagina’s tekst en 17.500 afbeeldingen, voornamelijk houtgravures, en zo’n 700 landkaarten. In 1895 is een nieuwe reeks van het periodiek gestart met een andere ondertitel, in een gewijzigde vormgeving en met meer fotografische reproducties in plaats van gravures. François Feld heeft verschillende ongepubliceerde registers op de illustraties gemaakt voor de Bibliothèque Thiers van het Institut de France waaronder: Les gravures dans “Le tour du monde”, 1860-1880 en L’image dans quelques périodiques illustrés du XIXe siècle, vol. IV : “Le tour du monde” (1860-1914).
Aankoop met steun van het Wim Vehmeijer Fonds
Paris : Hachette, 1860-1914. 58 delen (30 banden 1860-1880; 28 banden 1880-1894) : 31 cm.
Zie voor meer informatie over Tour du Monde de selectie uit de aanwinsten november 2020
Geef een reactie