Door Geert-Jan Koot

De collectie van Research Services groeit nog altijd. De aanvankelijk bescheiden negentiende-eeuwse handbibliotheek is uitgegroeid naar ca. 450.000 boeken. Iedere maand maakt Research Services de nieuwe aanwinsten van de bibliotheekcollectie bekend. Conservator Bibliotheekcollecties Geert-Jan Koot presenteert een in het oog springende verwerving.

De Duitse lithograaf en boekhandelaar Rudolph Ackermann (1764–1834) was pas 17 jaar oud toen hij voor drie jaar in de leer ging bij een ontwerper van wagens in Hueningen nabij Basel. Als gediplomeerd ontwerper reisde hij in 1783 naar Parijs, waar hij in dienst trad van de maker van modieuze koetsen Antoine Carassi, tot hij kort vóór 1786 verhuisde naar Londen. Inmiddels was Ackermann goed vertrouwd met het ontwerp van ‘Haute Carrosserie’, maar ook bekend met de laatste ontwikkelingen op het gebied van de schone kunsten in Europa. In 1795 opende hij een etablissement in Londen op het adres 96 The Strand, dat functioneerde als uitgeverij, drukkerij, kunsthandel en tekenschool. Reeds na twee jaar was het bedrijf zo succesvol dat Ackermann in 1797 verhuisde naar 101 The Strand, dicht bij de Royal Academy in Somerset House. De nadruk op beeldende kunst werd vanaf deze tijd versterkt met een grote tekenklas van tachtig leerlingen en een omvangrijke schilderijengalerij. Kenmerkend voor Ackermanns vertrouwen in zijn nieuwe status was de benaming van zijn bedrijf aan The Strand als ‘The Repository of the Arts’. Van 1806 tot 1829 gaf hij het geïllustreerde maandblad uit met de naam Repository of arts, literature, commerce, manufactures, fashions, and politics. Alle onderwerpen genoemd in de titel worden behandeld, maar het tijdschrift oefende vooral veel invloed uit op de architectuur, kunstnijverheid, met name meubelkunst, mode en literatuur.

Gezien het aantal van ca. 3000 abonnees aan het eind van 1809, het eerste jaar van verschijnen, was het tijdschrift populair. De complete set van de Repository bevat 1491 platen met ongeveer 800 aquatint en handgekleurde platen van Londen, 450 modeplaten, en ruim 200 kleine patronen, gesneden uit de textielstoffen die in de mode waren. Een substantieel gedeelte van de litho’s zijn van Thomas Rowlandson (1756 – 1827). Veel prenten zijn later thematisch uitgegeven in boekvorm, bijvoorbeeld Papworth’s Select Views of London, Sentimental Travels in the Southern Provinces of France, (met 18 prenten van Rowlandson), Views of the Country Seats, Papworth’s Rural Residences, Lory’s Tour Through the Oberland, en The Upholsterer’s and Cabinetmaker’s Repository. De kwaliteit van de druk is vaak minder dan in de Repository en ook laat de inkleuring te wensen over.

Pauline Agius onderscheidt in haar studie over de Regency interieurstijl en meubilair, Ackermann’s Regency Furniture and Interiors, verschillende belangrijke prentreeksen, zoals de 188 prenten met voorstellingen van meubels, bekleding en andere interieurelementen. Voorstellingen van complete interieurs maken deel uit van een reeks van 111 topografische prenten.

Stephen Jones schrijft in zijn voorwoord van het boek Ackermann’s Regency Furniture and Interiors van Agius: ‘No record of Regency society is more vivid than Rudolph Ackermann’s celebrated journal … it devoted space to all things fashionable and every month for almost 25 years included hand-coloured plates of furniture, drapery and interiors, providing an unrivalled visual record of Regency taste and design. Ackermann was an astute populariser, identifying what was fashionable at the time and presenting it to the public. It is therefore possible to follow the decorative ideas of the Regency period from year to year. Early issues of the Repository enthusiastically promoted the Grecian style, which had come from France and was introduced to London particularly by Henry Holland and Thomas Hope; later issues reflect the arrival of the French Empire style, with its Roman allusions, developed by the designers Percier and Fontaine. Sometimes Ackermann’s plates represent the particularly English taste for the picturesque. The revived Gothic style is depicted most notably in the remarkable series of plates by the elder Pugin, and the Egyptian style also figures prominently’.

Complete sets van het tijdschrift zijn zeldzaam, hoewel het werk af en toe wordt aangeboden op veilingen en door antiquaren. Helaas blijken de meeste sets niet volledig, vaak ontbreken de supplementen en sommige illustraties van bekende prentmakers. Het Rijksmuseum heeft ruim twintig jaar gezocht alvorens een mooie en betaalbare reeks kon worden verworven.

Aankoop met steun van het Fonds Wim Vehmeijer / Rijksmuseum Fonds

Ackermann’s Repository of the Arts, Literature, Commerce, Manufactures, Fashions and Politics

London : Published by R. Ackermann, [1809-1829]. 40 delen : illustraties (some color) ; 25 cm.

Holdings: vol. 1-14, 1809-1815; 2d. series, vol. 1-14, 1816-1822; 3rd. series, vol. 1-12, 1823-1828

Zie de selectie van aanwinsten augustus 2021 voor meer informatie over de Regency stijl