Door Iris Louwersheimer, wetenschappelijk medewerker PK online

De eindstreep van het grootste project van het Rijksmuseum is in zicht: Prentenkabinet Online stopt eind 2023. In 2007 werd het project opgezet met de ambitie alle prenten, tekeningen en foto’s van het Rijksmuseum te fotograferen, te conserveren en te catalogiseren. Generaties PK onliners hebben meegewerkt aan dit gezamenlijke doel. Bijna 700.000 werken zijn door onze handen gegaan, gecatalogiseerd in het collectie management systeem Adlib en gefotografeerd. Werken op papier zijn kwetsbaar en liggen meestal veilig opgeslagen in de depots. Op afspraak is bezichtiging mogelijk in de Studiezaal; de aflopen drie jaar is de Studiezaal door ruim 4500 externe bezoekers bezocht en werden ruim 7050 dozen met werken op papier opgevraagd. Door PK online zijn de prenten, tekeningen en foto’s uit de Rijksmuseum collectie nu áltijd en in hoge resolutie te zien op Rijksstudio. Daarmee heeft PK online een zeer belangrijke rol gespeeld in het digitaal toegankelijk maken van de collectie voor onderzoekers en geïnteresseerden.

Zo’n mijlpaal mag natuurlijk niet ongemerkt voorbij gaan. Gedurende het jaar zijn er door PK online ter ere van de afronding van het project vier workshops Determineren van (foto)grafische technieken georganiseerd voor collega’s. Afgelopen 3 november organiseerde PK online daarnaast een symposium en borrel voor alle oudgedienden. Er werden o.a. presentaties gegeven over de begindagen van PK online, de speciale boekenwip waar onze boeken op gefotografeerd worden, de externe impact van PK online en de Hollsteinserie. De prentencatalogiseerders hebben altijd dankbaar gebruik gemaakt van de Hollstein referentiewerken, en omgekeerd hebben de schrijvers van nieuwe delen veel baat bij digitaliseringsprojecten als PK online.

In de beginjaren werden als eerst de ‘grote’ collecties aangepakt: de Nederlandse school en de zogeheten selectie met grote namen als Rembrandt van Rijn, Marcantonio Raimondi, Albrecht Dürer en Hendrick Goltzius. Langzaam maar zeker werkten we toe naar de kleinere en minder bekende collecties, maar die zijn zeker niet minder interessant. Soms is er veel bekend over een werk, en soms helemaal niets. Het voelt dan als een kleine overwinning wanneer je na wat speurwerk tóch erachter komt wie de kunstenaar is, wie er op een portret staat of wat voor vreemde iconografische voorstelling er te zien is. Zo hebben veel anoniemen uit de collectie een naam gekregen. Voor ons onderzoek hebben we dikwijls gebruik gemaakt van de Rijksmuseum Research Library. Het was ook altijd fijn om even op te kunnen staan van de bureaustoel en een wandeling te maken naar de Studiezaal om daar een deel van Hollstein of een ander boek in te kijken.

PK online ging van start op de Frans van Mierisstraat en verhuisde na de heropening van het Rijksmuseum in 2013 naar het Ateliergebouw aan de Hobbemastraat. Hier werden de dozen vol prenten, foto’s en tekeningen vanuit de depots wekelijks aangeleverd om door PK online te worden beschreven. Het is een voorrecht dat we op die manier zoveel originele objecten uit de collectie hebben kunnen zien.

Door met opgeleide (kunst)historici, handleidingen en controles te werken heeft PK online gezorgd voor een kwalitatief hoogwaardige en consistente ontsluiting van de collectie van het Rijksprentenkabinet. Maar het belangrijkste voor het behalen van deze mijlpaal was toch wel de toegewijde inzet van in totaal bijna 100 collega’s, in teams van verschillende groottes en samenstellingen, maar altijd gezellig! Veel dank aan hen allemaal.