Door Leon Vosters, Informatiespecialist Studie- en Leeszaal

Regelmatig worden er boeken geschonken aan de bibliotheek die we nog niet in bezit hebben. Dat kan variëren van een kleine folder tot aan zeldzame of oude drukken die rechtstreeks naar de Bijzondere Collecties gaan. Het komt niet zelden voor dat de schenker persoonlijk langskomt en enigszins schuldbewust het oude, enorm gehavende boek overhandigt. Steevast sprak voormalig hoofd en conservator bibliotheekcollecties Geert-Jan Koot de historische woorden “We respecteren de gebruiksgeschiedenis”. Daarmee was alle bezorgdheid verdwenen.

“Een boekenkast moet leven” hoor je wel eens zeggen. Persoonlijk wil ik dat mijn boeken er als nieuw blijven uitzien en uitlenen doe ik liever niet. In de bibliotheek van Rijksmuseum Research Services is dat echter een ander verhaal. Collectiezorg staat hoog op de agenda, maar het is minstens zo belangrijk dat de collectie voor een groot publiek beschikbaar is. In de depots bevinden zich ruim 500.000 banden en daarnaast nog eens 70.000 stuks in de Cuypersbibliotheek en de aangrenzende Studiezaal van het Rijksprentenkabinet. Een groot deel staat in de zogenaamde ‘open opstelling’. Bezoekers kunnen hier grasduinen in de publicaties en deze naar hartenlust uit de kast trekken. Het zijn vaak populaire boeken en dat gaat op een gegeven moment zijn tol eisen. Vaak begint de slijtage bij de kop van een boek (wist je dat een boek een kop, staart en zelfs een schouder heeft?) dat doorgaat tot aan het ruggetje. Je wilt niet dat de staart wordt bereikt want dan krijg je echt uitval en kunnen we ons in de toekomst blindstaren op het boek. Laten we dat maar proberen te voorkomen.

Eén van onze meest gehavende patiënten is toch wel de serie Drawings of the Rembrandtschool van Werner Sumowski, oftewel dé Sumowski. Deze kunsthistoricus en hoogleraar aan de universiteit van Stuttgart heeft twee indrukwekkende reeksen gepubliceerd met schilderijen en tekeningen van vrijwel alle Rembrandt leerlingen. Deze serie is, zeg maar, de Beatles onder de boeken. Sommige bezoekers kunnen hier geen genoeg van krijgen zoals bijvoorbeeld één van onze frequente bezoekers die bij een dichtbijgelegen kunsthandel werkt. Wekelijks zit hij diep verzonken te bladeren, speurend tussen de tekeningen van o.a. Gerard Dou en Ferdinand Bol. En hij is niet de enige. Het is dus niet geheel onlogisch dat de rug van Sumowski heel wat heeft te verduren. Vanaf de balie in de Studiezaal zien we het verval steeds groter worden en dat doet pijn.

De tijd is dan ook aangebroken dat Sumowski naar de spoedeisende hulp gaat. Je leest het goed, spoedeisend. Vaak sturen we boeken richting de boekenrestaurateur en vanwege de hoeveelheid zijn ze dan weken niet beschikbaar. Deze keer maken we echter een uitzondering. Met een speciaal transport worden ze op 2 april opgehaald en als alles meezit staan ze op 13 april weer gezond in de kast. Onze bezoeker heeft gevraagd of we hem op tijd willen waarschuwen voor deze onoverkomelijke situatie. En dat gaan we doen. Sumowski is even afwezig, net zoals zijn makker Otto Benesch. We wensen hun een goed herstel toe zodat we er weer jaren van kunnen genieten.

Literatuur

Werner Sumowski, Drawings of the Remrandtschool (New York : Abaris Books, 1979).

Otto Benesch, The drawings of Rembrandt (London : Phaidon Press, 1954-1957).

Abonneren