Door Marian Cousijn, conservator prenten en tekeningen 20e en 21e eeuw
Onlangs ontving het Rijksmuseum Apres l’Amour (1975), een bijzondere tekening van kunstenaar Madelon Vriesendorp (1945). Vriesendorp was een van de oprichters van het wereldberoemde architectenbureau OMA, haar werk is tentoongesteld in musea zoals Guggenheim, MoMA, Centre Pompidou en Victoria & Albert, en haar invloed op architectuur wordt wereldwijd erkend. Toch is Vriesendorp in Nederland geen bekende naam en werd haar werk nog niet eerder verzameld door musea. Naar aanleiding van de schenking deed ik onderzoek naar het oeuvre van Vriesendorp. Daarvoor maakte ik onder meer gebruik van The World of Madelon Vriesendorp, gemaakt bij haar gelijknamige tentoonstelling bij de Architectural Association (Londen, 2008), en aanwezig in de collectie van de Rijksmuseum Research Library. Ook bracht ik haar een bezoek in Londen. Wat blijkt: haar praktijk heeft veel raakvlakken met boeken, bibliotheken en verzamelingen.
Après l’Amour is het zusje van Flagrant Délit (1975), waarop twee wolkenkrabbers in bed worden betrapt. De tekening werd iconisch als de cover van Delirious New York (1978), het invloedrijke boek van Rem Koolhaas. In die tijd woonde Vriesendorp met Koolhaas in New York, waar ze gezamenlijk Office for Metropolitan Architecture oprichtten, een van de bekendste architectenbureaus ter wereld. Vriesendorp ontwierp meer covers, onder andere voor boeken van Robert A. Heilein, W. Harris en ‘huis- tuin- en keukenfeminist’ (en tevens Vriesendorps moeder) Harriët Freezer.
De wereld van Madelon Vriesendorp is niet compleet zonder haar verzamelingen. Zo heeft ze een uitgebreide postkaartenverzameling die is geïndexeerd op thema’s zoals Disasters, Big Vegetables, Glass Bricks, Racist (Crocodiles), en Flatiron Building. In haar huis in Londen kun je je urenlang vergapen aan haar collecties van duizenden bijzondere, aandoenlijke, grappige en prachtig tentoongestelde objecten – iets wat buurtkinderen regelmatig doen. Er zijn deelverzamelingen wolkenkrabbers, Chinese torens, nonnen, losse ledematen, olifanten, en ontelbare andere wonderlijke objecten waarvan alleen de verzamelaar weet wat hun onderlinge samenhang is. En dan zijn er nog de fantastische objecten die Vriesendorp zelf maakt, onder meer van gerecyclede verpakkingsmaterialen. Ze staan opgesteld in de hoge boekenkasten, gebroederlijk zij aan zij met de verzameling publicaties over kunst en architectuur.
Het atelier van Madelon Vriesendorp in Londen 
Verzameling: Miniatuur etenswaren en kookgerei 
Vriesendorps boekenkast met objecten gemaakt van verpakkingsmaterialen 
Verzameling: Wolkenkrabbers en Vrijheidsbeelden 
Madelon Vriesendorp toont een favoriet object: een gebreide Spongebob met wonderlijk geplaatste ledematen 
Verzameling: Chinese torens 
Vriesendorps boekenkast met haar objecten gemaakt van verpakkingsmaterialen
Momenteel is werk van Vriesendorp te zien in The Cosmic House, het voormalige woonhuis van architect Charles Jencks in Londen. Hij wordt gezien als de vader van het postmodernisme in architectuurbeschouwing en was bevriend met Vriesendorp, die de cover maakte voor zijn boek The story of post-modernism (2011). Het huis is op afspraak te bezoeken en de bibliotheek is een van de mooiste waar ik ooit ben geweest, naast die van het Rijksmuseum natuurlijk. De sculpturen van Vriesendorp gaan er naadloos in op.
Bij mijn afscheid liet ik een kaart achter van de bibliotheek van het Rijksmuseum, die nu onderdeel is van Vriesendorps beroemde postkaartencollectie. Ik ben benieuwd onder welke categorie hij wordt geplaatst – hopelijk niet Disasters.
Verder lezen in de Rijksmuseum Research Library? Zie:
The world of Madelon Vriesendorp : paintings, postcards, objects, games
Delirious New York : a retroactive manifesto for Manhattan / › R
Post-Modernism : the new Classicism in art and architecture
De tentoonstelling Madelon Vriesendorp: Cosmic Housework is tot en met 14 September te zien in Londen.
De tekening Après l’Amour is op aanvraag te zien in de studiezaal.
Geef een reactie