De collectie van Research Services groeit nog altijd. De aanvankelijk bescheiden negentiende-eeuwse handbibliotheek is ondertussen uitgegroeid naar ca. 450.000 boeken. Iedere maand maakt Research Services de nieuwe aanwinsten van de bibliotheek collectie bekend. Conservator Bibliotheekcollecties Geert-Jan Koot presenteert een in het oog springende verwerving.

Door Geert-Jan Koot 

Op de boekenveilingen van de firma Kiefer in Pforzheim komen steevast interessante titels voorbij, vooral in de rubriek Naturwissenschaften und Technik. In de catalogus van de zomerveiling van dit jaar viel mijn oog op een lot van 9 boeken op het gebied van textielverfstoffen. De vermelding in de catalogus onder lotnummer 2314 wordt aangevoerd door een reeks luxe uitgaven van Farbwerke Meister Lucius und Brüning in Höchst am Main, vanaf 1880 bekend als Farbwerke Hoechst. De heren Meister, Lucius en Brüning waren de oprichters van een chemische fabriek gespecialiseerd in verfstoffen. Regelmatig gaven zij luxe uitgevoerde productcatalogi uit, zowel in het Duits als in het Frans, met daarin beschreven alle leverbare pigmenten voor veel soorten stoffen met als toevoeging honderden ingeplakte staaltjes textiel. Er bleken geen tegenbieders zodat we dit lot voor relatief weinig geld konden aankopen.

De verrassing zat in de bijvangst. Onderaan de opsomming van de titels in dit lot in de catalogus stond een boek vermeld dat mij aanvankelijk niet veel zei. Deze titel luidt: Anleitung zur Anfertigung von Weisswäsche aller Art : bearbeitet für Schule und Haus, een boekwerk van 26 centimeter groot met 120 pagina’s en 46 gelithografeerde uitklapplaten, verschenen in 1888. Letterlijk vertaald handelt dit boek over de vervaardiging van witgoed, ofwel textiel en kledingstukken gemaakt van witte stoffen als katoen en linnen. Denk aan ondergoed, schorten, hemden, maar ook aan bed- en tafellinnen. De beide auteurs, Lydia en Emma Bröm, worden op het titelblad gepresenteerd als de hoofden van de ambachtsschool voor vrouwen, in Sigmaringen.

Zij richten zich tot jonge vrouwen die met deze uitgebreide verhandeling over het naaien van hemden, shirts en ondergoed voor vrouwen, mannen en kinderen worden klaargestoomd voor het huwelijk. Ook het aanzetten van knopen en kanten kraagjes komt uitvoerig aan bod, het naaien van kussenslopen, evenals de meest uiteenlopende reparaties aan het witgoed. Voor ons interessant vanwege de staalkaart van dagelijks goed en om de technieken van de vervaardiging te kunnen doorgronden. Deze vaardigheden werden in de late 19de eeuw beschouwd als zodanig belangrijk voor jonge vrouwen dat vrouwenverenigingen jaarlijks de mooiste stukken uitkozen waarvan de maaksters in aanmerking kwamen voor een speciale huwelijkskwalificatie. De ambachtsscholen verstrekten de vrouwen niet alleen deze huwelijkskwalificatie, maar gaven hen met de opleiding ook de gelegenheid om onafhankelijk te zijn. Het onderwijs van de ambachtsschool bood hen de mogelijkheid om zelfstandig werk te krijgen als “witte” naaister in een groot huishouden of als handwerkinstructeur. De zusters Bröm die dit boek samenstelden, hadden deze weg ook gekozen en een aanzienlijke carrière gemaakt als directeuren van een huishoudschool. Met deze training hoefden meisjes niet meer te trouwen om financieel zelfstandig te zijn: een belangrijke stap op weg naar de emancipatie van de vrouw.

Anleitung zur Anfertigung von Weisswäsche aller Art : bearbeitet für Schule und Haus / von Lydia und Emma Bröm. Stuttgart : Schickhardt & Ebner, 1888. 3. verbesserte Auflage. 120 Seiten, 46 Blätter mit graphische Darstellungen; 26 cm.

Klik hier voor een selectie van enkele hoogtepunten uit de aanwinstenlijst van Oktober 2017.