De collectie van Research Services groeit nog altijd. De aanvankelijk bescheiden negentiende-eeuwse handbibliotheek is uitgegroeid naar ca. 450.000 boeken. Iedere maand maakt Research Services de nieuwe aanwinsten van de bibliotheekcollectie bekend. Conservator Bibliotheekcollecties Geert-Jan Koot presenteert een in het oog springende verwerving.

Door Geert-Jan Koot

Het boek “La Fidelle Ouverture de l’art de serrurier” van Mathurin Jousse (1607-1692) handelt over ‘serrurerie’ dat gewoonlijk wordt vertaald als: ‘slotenmaken’. Hiermee wordt dit boek geen recht gedaan. Hoewel een groot deel van het boek het vervaardigen van vele soorten sloten en sleutels betreft, heeft het een veel breder bereik. Aan bod komen ook de vervaardiging van andere ijzerwaren waaronder hekwerken, traliewerken en machineonderdelen, hang- en sluitwerk, maar ook fijnmechanica als prothesen voor armen en benen, en een mechanisch aangedreven rolstoel.

Het boek is zeker interessant vanuit een kunsthistorisch perspectief. Ook de organisatie van de smederij, de samenstelling naar de herkomst van het ijzer, de gereedschappen en de opleiding van leerlingen komen aan bod. Hierdoor is het boek van groot belang als kunsttechnologische bron. Wat betreft het bewerken van ijzer en staal zijn weinig vroegere bronnen aan te wijzen. In het Augsburgse “Kunstbuechlin” van 1535  zijn passages opgenomen over het bewerken en etsen van ijzer. Jousse geeft veel metallurgische informatie als het harden van verschillende soorten ijzer, het effect op het materiaal van het smeden op verschillende temperaturen, het gieten van metaal in mallen, en het etsen in staal. Terwijl het “Kunstbuechlin” is gebaseerd op eerdere bronnen, schrijft Jousse vanuit zijn eigen ervaring in de smederij. Hij kan worden gezien als de eerste schrijver in een lange Franse traditie van gedetailleerde verhandelingen over uiteenlopende aspecten van kunstnijverheid. Jousse schreef ook een boek over timmerwerk waaronder het maken van dakconstructies, “Le Théatre de l’art de charpentier” in 1627, waarvan het Rijksmuseum een bewerkte editie uit 1702 bezit, en “Le secret de l’architecture” in 1642.

Verder lezen: Iron and Steel in 1627: The “Fidelle Ouverture de l’Art de Serrurier” of Mathurin Jousse / Cyril Stanley Smith, Anneliese Sisco and Mathurin Jousse, in: Technology and Culture, Vol. 2, No. 2 (Spring, 1961), pp. 131-145. Published by: The Johns Hopkins University Press and the Society for the History of Technology.

La fidelle ouverture de l’art de serrurier ; ou lon void les principaulx preceptes, desseings, et figures touchant les experiences, et operations manuelles du dict art. Ensemble un petit traicté de diverses trempes / le tout faict, et composé par Mathurin Iousse de La Fleche 
A La Fleche : chez Georges Griveau imprimeur ordinaire du roy, 1627. 8 ongenummerde pagina’s, 152 pagina’s : illustraties; 31 cm.

65 genummerde afbeeldingen (33 houtgravures, 32 kopergravures). Verder geïllustreerd met vignetten, geïllustreerde initialen en banddecoraties.

Aankoop mogelijk gemaakt door het Vehmeijer Fonds/Rijksmuseum Fonds