Het Rijksmuseum streeft ernaar om de informatie en data over de collecties zoveel mogelijk vindbaar, toegankelijk en herbruikbaar te maken, in lijn met ons Informatie en Databeleid. Quillan Glerum, projectmedewerker bij Collectie Informatie & Archief, vertelt over zijn werkzaamheden bij Research Services voor het online en open access beschikbaar stellen van het Rijksmuseum Bulletin. Hiermee zet het Rijksmuseum opnieuw een stap in het verder toegankelijk maken van deze informatie en data.

Afgelopen december heb ik de mogelijkheid gekregen om me in te zetten voor de registratie en publicatie van de oude jaargangen van het Bulletin van het Rijksmuseum. Het Rijksmuseum geeft dit wetenschappelijke tijdschrift al uit sinds 1953, maar daarvan waren de eerste 50 jaar alleen maar fysiek te raadplegen in de Rijksmuseum Research Library. Nu is de hele collectie gratis – in open access – in te zien via Archives | The Rijksmuseum Bulletin. Het gaat om 75 jaar aan onderzoek, met maar liefst 125 nummers, waarvan 16 in het Engels en 55 in het Nederlands.

Voordat ik begon, waren alle oude uitgaves al gescand en als pdf-bestanden intern bewaard. Alles was dus al digitaal opgeslagen, maar nog niet gepubliceerd. Het kon niet zomaar online gezet worden, omdat er nog wel enige voorbereiding bij kwam kijken.

Om het in hetzelfde format te krijgen als de al gepubliceerde uitgaves, was het noodzakelijk om bepaalde metadata uit de artikelen te halen. Metadata zijn de gegevens over de artikelen (data over data), denk hierbij aan de titel, auteur, paginanummers, volume, enzovoort. Metadata zoals de auteur konden gemakkelijk genoteerd worden, maar metadata zoals auteursinformatie kostte iets meer tijd.

Het verzamelen van metadata wordt mede gedaan zodat de artikelen goed te vinden zijn. Zo kan er makkelijk gezocht worden naar alle artikelen van een bepaalde auteur, of naar artikelen over een bepaald onderwerp. Bovendien is metadata ook nodig om correct te refereren naar deze artikelen wanneer ze gebruikt worden bij het schrijven van andere wetenschappelijke publicaties.

Het kwam soms voor dat pdf-bestanden niet helemaal klopten en dat er pagina’s ontbraken of bij een ander bestand stonden. In sommige gevallen moest ik het pdf-bestand zelf opnieuw maken. Dit was één van mijn favoriete momenten en dat voor een goede reden! Ik mocht dan de Leeszaal van het Rijksmuseum bezoeken, de juiste uitgave van het Bulletin opzoeken en dan de juiste pagina’s opnieuw scannen. Ik had dan echt een stuk geschiedenis in mijn handen, zeker als het één van de eerste uitgaves was. Deze momenten zullen mij het meest bijblijven.

Ondanks dat de tijd er niet was om alle jaargangen door te lezen, krijg je toch veel mee over de geschiedenis van het Bulletin en daardoor ook van het museum. Omdat ik van nieuw naar oud werkte, kwam ik soms een artikel tegen over het overlijden van iemand die erg van belang was voor het Rijksmuseum. Soms zie je dan veel artikelen terugkomen van die persoon in de uitgaves van daarvoor. Zo leer je al snel wie er belangrijk waren voor de groei van het Rijksmuseum of van het Bulletin.

Ook via de titels van de artikelen kan je veel leren over de ontwikkeling van het museum. Soms kwam er een artikel voorbij over het gebouw van het Rijksmuseum. Soms was er een artikel over een grote ontwikkeling, of een initiatief dat gestart werd. En soms kwam er een artikel voorbij over bekende werken zoals De Nachtwacht. De stukjes geschiedenis die besproken werden in de artikelen, lieten pas echt een indruk achter wanneer er een artikel voorbij kwam over een recente aanwinst en ik deze aanwinst vervolgens zag hangen in het museum zelf. Dan pas kan je geschiedenis goed plaatsen in het huidige Rijksmuseum.

Hopelijk biedt de toekomst me nog een mogelijkheid om bij het team van het Rijksmuseum mee te mogen lopen. Op zoek naar één van de oudere artikelen? Bezoek dan Archives | The Rijksmuseum Bulletin, waar alle uitgaves van het Bulletin nu te vinden zijn.