door Patrick Kalwij

De Rijksmuseum Research Library te Amsterdam heeft in een schenking een bijzondere collectie uurwerkboeken verworven. Deze collectie bestaat voor een deel uit boeken over klokken en horloges en voor een ander deel uit boeken over de techniek van uurwerken. In deze schenking van de Stichting Vakopleiding Uurwerkmakers Faddegon, aan het Rijksmuseum, vindt men ook een keur aan internationale tijdschriften over horlogemakerij en boeken over allerlei vormen van tijdmeting. De boeken zijn op aanvraag in te zien in de studie- leeszaal van het Rijksmuseum.

De collectie uurwerkboeken is samengesteld door Gerard Herman Faddegon (1911-1998). Hij stamde uit een geslacht van uurwerkmakers en was naast horlogemaker en leraar wiskunde, ook conservator van de Stichting Museum en Archief van Tijdmeetkunde (SMAT), het z.g. Klokkenmuseum. Dit museum was gesticht door zijn oom, Henri Christiaan Faddegon. Gerard was verbonden aan dit museum van 1936 tot zijn niet zelf gekozen ontslag in 1968. Het Klokkenmuseum was gevestigd in twee zalen van het Stedelijk Museum te Amsterdam. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de collectie opgeslagen, om pas in 1953 (dankzij een samenwerking met het Goud en Zilvermuseum) in het Catharijneconvent in Utrecht weer tentoongesteld te worden. De samenwerking met het Goud en Zilvermuseum verliep echter stroef na de aanstelling van een nieuwe conservator in 1964, wat resulteerde in het voornoemde ontslag in 1968.

De vader van Gerard Herman had een fourniturenzaak op het Singel in Amsterdam. Het is dan ook niet verwonderlijk dat Gerard na de Tweede Wereldoorlog in het bedrijf van zijn vader ging werken. Dit bedrijf, Faddegon & Krook, was inmiddels gevestigd op de Nieuwezijds Voorburgwal te Amsterdam. In 1954 ging deze zaak echter failliet. Gerard werd verzekeringswiskundige maar bleef in de avonduren bijles wiskunde geven en was geïnteresseerd in alles wat met tijdmeting te maken had. Tevens gaf hij samen met zijn vrouw lezingen waarbij hij een uitgebreide collectie dia’s over uurwerken vertoonde.

De boekencollectie is niet alleen interessant voor verzamelaars van klokken maar ook voor hen die interesse hebben in uurwerktechniek. Er is een keur aan boeken te vinden over de techniek van het slingeruurwerk.

Na zijn dood ging de door Gerard Faddegon samengestelde boeken- en tijdschriftencollectie naar het Klokkenmuseum in Frederiksoord. Helaas moest dit museum zijn deuren sluiten en zocht de Stichting Vakopleiding Uurwerkmakers Faddegon (SVUF) een andere bestemming voor de uitgebreide collectie. Gelukkig kon deze nu ondergebracht worden in de bibliotheek van het Rijksmuseum en vormt zo een mooie aanvulling op de reeds aanwezige boeken over uurwerken.

In de Selectie aanwinsten over juli en augustus 2021 verwijst Geert-Jan Koot, conservator bibliotheekcollecties al naar een aantal juweeltjes uit de door Gerard Faddegon samengestelde boekencollectie.

Voor informatie over de familie Faddegon en over Gerard Herman Faddegon in het bijzonder heb ik geput uit de website met de familiegeschiedenis.

Klik hier voor een overzicht van alle boeken uit de Faddegoncollectie in de Research Library van het Rijksmuseum.